ศิลปะภาพพิมพ์ (Printmaking)
ศิลปะภาพพิมพ์ (Printmaking) คือ กระบวนการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะโดยการส่งผ่านแม่พิมพ์ลงบนแผ่นรองรับ เช่น กระดาษ ผ้า หรือไม้ ต่างจากการเขียนภาพทั่วไปตรงที่ไม่ได้ใช้แปรงระบายลงบนกระดาษโดยตรง แต่เป็นการสร้าง "แม่พิมพ์" ขึ้นมาก่อน แล้วจึงถ่ายโอนแม่พิมพ์นั้นออกมารวมกันเป็นผลงาน
ลองนึกภาพ "ตัวปั๊มยางตรายาง" ที่เราเคยเล่นกันตอนเด็กๆ นั่นแหละครับคือหลักการพื้นฐานที่สุดของ ศิลปะภาพพิมพ์ (Printmaking)
เพื่อให้เห็นภาพง่ายที่สุด:
• แม่พิมพ์ = ตัวตรายางยาง/แกะสลัก ที่เราเอาตรายางไปกดกับตลับหมึก
• การพิมพ์ = การกดตรายางลงบนกระดาษ สีจากตรายางจะติดลงบนกระดาษเกิดเป็นรูปภาพ
• การทำ Edition = การปั๊มซ้ำ เราสามารถเอาตรายางตัวเดิมมาปั๊มรูปเดิมซ้ำกี่ครั้งก็ได้ แต่ละครั้งภาพอาจจะมีสีเข้ม-อ่อนต่างกันเล็กน้อยตามแรงกด นั่นทำให้ทุกใบมีเสน่ห์ต่างกัน
ในทางศิลปะ ศิลปินแค่เปลี่ยนจากตัวตรายางพลาสติกเล็กๆ มาใช้เทคนิคที่ลึกซึ้งขึ้น เช่น แกะแผ่นไม้ (Relief Print), กัดแผ่นโลหะด้วยกรด (Intaglio), หรือใช้แม่พิมพ์สกรีนผ้า (Screen Printing) แต่แก่นแท้ของมันก็คือ "การสร้างแม่พิมพ์ แล้วปั๊มสีลงบนกระดาษ" เหมือนตรายางที่เราเคยเล่นนั่นเอง
ประวัติความเป็นมาโดยสังเขป
• จุดเริ่มต้น: กำเนิดขึ้นในประเทศจีนตั้งแต่ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 2 โดยเริ่มจากการแกะสลักอักษรและภาพลงบนแกะไม้เพื่อปั๊มลงบนผ้าและกระดาษ
• การแพร่ขยายสู่ยุโรป: ในศตวรรษที่ 15 ภาพพิมพ์ภาพไม้ (Woodcut) และภาพพิมพ์แม่พิมพ์โลหะ (Etching) กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแพร่เรื่องราวทางศาสนาและความรู้
• ก้าวสู่ศิลปะร่วมสมัย: เมื่อเทคโนโลยีการพิมพ์ก้าวหน้า ศิลปินไม่ได้ใช้ภาพพิมพ์เพื่อการคัดลอกอีกต่อไป แต่ใช้เป็นสื่อในการแสดงออกทางอารมณ์และรูปทรง โดยมีศิลปินชื่อดังอย่าง Andy Warhol และ Pablo Picasso นำเทคนิคนี้มาสร้างสรรค์ผลงานระดับโลก
การแบ่งประเภทของศิลปะภาพพิมพ์พิจารณาจาก ลักษณะของแม่พิมพ์และการรับหมึก ซึ่งทั้ง 4 เทคนิคมีกระบวนการและเสน่ห์เฉพาะตัวดังนี้
1. Relief Print (ภาพพิมพ์ผิวนูน)
ภาพพิมพ์ไม้ (Woodcut), ภาพพิมพ์แกะยาง (Linocut), ภาพพิมพ์แกะไม้เนื้อแข็ง (Wood Engraving)
2. Intaglio (ภาพพิมพ์ร่องลึก)
Etching (กัดกรด), Engraving (แกะร่องสด), Drypoint, Aquatint
3. Planography (ภาพพิมพ์พื้นเรียบ)
Lithography (ภาพพิมพ์หิน), Monotype
4. Stencil (ภาพพิมพ์ผ่านช่องร่อง)
Screen Printing / Silkscreen (ภาพพิมพ์ตะแกรงไหม), Pochoir, สเตนซิลพ่นสเปรย์
ความคิดเห็น